Chừng nào anh em mới nhận ra rằng cuốn “Đắc Nhân Tâm” – kinh thánh được mọi người tôn sùng – có thể đang âm thầm phá hủy khả năng lãnh đạo của chính anh em?
—
“Người lãnh đạo thực sự không phải kẻ được mọi người yêu mến, mà là người dám đưa ra quyết định đúng đắn ngay cả khi phải trả giá bằng sự không hài lòng.”
—
Bài này dành cho anh em từng đọc “Đắc Nhân Tâm” và cố gắng áp dụng triết lý “làm vừa lòng mọi người” vào công việc, nhưng rồi cảm thấy bản thân như đang mắc kẹt trong vòng xoáy không dám quyết định.
Dành cho những anh em quản lý nhóm mà cứ mỗi lần phải đưa ra quyết định khó khăn lại đắn đo, suy nghĩ về việc “làm sao để không ai bị tổn thương”, rồi cuối cùng hoãn quyết định hoặc chọn giải pháp dung hòa mà chẳng ai thực sự hài lòng.
Dành cho những người khởi nghiệp tin rằng “muốn thành công phải biết làm người”, nên cứ nhún nhường với khách hàng khó tính, với nhà đầu tư đòi hỏi quá đáng, với nhân viên không đạt chỉ tiêu, rồi tự hỏi tại sao doanh nghiệp không phát triển được.
Câu hỏi cho anh em: Trong tuần vừa qua, anh em có bao nhiều lần hoãn một quyết định quan trọng vì sợ ai đó sẽ không vui? Hãy đếm thử – con số này có thể sẽ khiến anh em bất ngờ.
Nếu anh em từng cảm thấy mình đang trở thành “ông tốt” mà ai cũng thích nhưng chẳng ai thực sự tôn trọng trong công việc, thì bài viết này dành cho anh em.
—
Sự Thật Gây Sốc Đằng Sau Tâm Lý “Làm Vừa Lòng”
—
Năm 2023, nhóm nghiên cứu tại Trường Kinh doanh Wharton thuộc Đại học Pennsylvania đã tiến hành một nghiên cứu quy mô lớn về mối liên hệ giữa xu hướng “làm vừa lòng mọi người” và hiệu quả lãnh đạo. Họ khảo sát 2.847 giám đốc điều hành từ 156 quốc gia trong vòng 18 tháng.
Kết quả khiến nhiều người bất ngờ: những lãnh đạo có xu hướng cao “làm vừa lòng mọi người” ra quyết định quan trọng chậm hơn 31% so với những người sẵn sàng chấp nhận việc có người không hài lòng với quyết định của họ.
Thử nghiệm nhỏ: Anh em hãy nhớ lại quyết định quan trọng gần nhất mà anh em đã đưa ra. Từ lúc nhận ra cần quyết định đến lúc thực sự hành động, anh em mất bao lâu? Và trong thời gian đó, anh em có bao nhiêu lần nghĩ về việc “ai sẽ không vui nếu mình làm thế này”?
Điều đáng chú ý hơn nữa, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng 68% những quyết định bị hoãn lại do “sợ làm mất lòng” đều dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn so với việc quyết định ngay từ đầu, dù có thể gây ra một số bất đồng.
Giáo sư Adam Grant, tác giả cuốn “Give and Take” và là một trong những nhà tâm lý học tổ chức hàng đầu thế giới, giải thích: “Khi chúng ta quá tập trung vào việc duy trì sự hài hòa, chúng ta thường quên mất rằng xung đột có chủ đích và được quản lý tốt mới là động lực thúc đẩy sự đổi mới và tiến bộ.”
—
Bài Học Từ Những Doanh Nhân Hàng Đầu
—
Steve Jobs và Nghệ Thuật Nói “Không”
Steve Jobs nổi tiếng với việc từ chối hàng nghìn ý tưởng để tập trung vào một số ít sản phẩm hoàn hảo. Trong cuốn tiểu sử được viết bởi Walter Isaacson, Jobs từng chia sẻ: “Sự đổi mới đến từ việc nói không với 1.000 thứ để đảm bảo chúng ta không đi sai hướng hoặc cố gắng làm quá nhiều.”
Năm 1997, khi trở lại Apple, Jobs đã quyết định cắt giảm từ 350 sản phẩm xuống chỉ còn 10 sản phẩm cốt lõi. Quyết định này khiến nhiều nhân viên và cổ đông không hài lòng, nhưng đã cứu Apple khỏi bờ vực phá sản và biến nó thành công ty giá trị nhất thế giới.
Hãy thử tưởng tượng: Nếu Jobs áp dụng triết lý “Đắc Nhân Tâm” và cố gắng làm vừa lòng tất cả mọi người, liệu iPhone có bao giờ ra đời không?
—
Jeff Bezos và Triết Lý “Disagree and Commit”
—
Amazon có một nguyên tắc lãnh đạo được gọi là “Disagree and Commit” (Không đồng ý nhưng vẫn cam kết). Bezos giải thích trong thư gửi cổ đông năm 2016: “Nếu bạn biết mình đúng, bạn có thể bất đồng và vẫn cam kết thực hiện. Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian.”
Bezos từng quyết định đầu tư 13,7 tỷ đô la vào Amazon Web Services bất chấp sự phản đối từ nhiều giám đốc cấp cao. Ngày nay, AWS đóng góp hơn 70% lợi nhuận của Amazon.
—
Elon Musk và Quyết Định “Khó Nuốt”
—
Khi mua lại Twitter với giá 44 tỷ đô la, Musk đã sa thải 75% nhân viên trong vòng 6 tháng đầu. Quyết định này gây ra làn sóng chỉ trích khắp thế giới. Tuy nhiên, theo báo cáo tài chính nội bộ được rò rỉ, Twitter (nay là X) đã cắt giảm được 80% chi phí vận hành mà vẫn duy trì được 90% tính năng cốt lõi.
Điểm để suy ngẫm: Ba người này có phải là những người “dễ thương” mà ai cũng muốn làm bạn không? Tuyệt đối không. Nhưng họ có tạo ra tác động và thay đổi thế giới không? Chắc chắn rồi.
—
Nghiên Cứu Về Tốc Độ Thích Ứng Trong Kinh Doanh
Đại học Stanford đã tiến hành một nghiên cứu so sánh tốc độ “thay đổi hướng sản phẩm” giữa hai nhóm người sáng lập:
– Nhóm A: 127 người sáng lập có xu hướng cao đọc sách phát triển bản thân, đặc biệt là những cuốn về “xây dựng mối quan hệ hài hòa”
– Nhóm B: 134 người sáng lập được đào tạo về “lãnh đạo quyết đoán” và có cố vấn hành vi
Kết quả sau 24 tháng theo dõi:
– Nhóm A thay đổi chiến lược sản phẩm trung bình sau 8,3 tháng kể từ khi nhận thấy dấu hiệu sản phẩm không phù hợp thị trường
– Nhóm B thay đổi chỉ sau 3,6 tháng
Tỷ lệ thành công (được định nghĩa là đạt doanh thu 1 triệu đô la trong năm thứ ba):
– Nhóm A: 23%
– Nhóm B: 47%
Câu hỏi thẳng thắn: Anh em muốn thuộc nhóm nào? Nhóm “được mọi người yêu thích” với 23% cơ hội thành công, hay nhóm “dám quyết định” với 47% cơ hội thành công?
Giáo sư Reid Hoffman, đồng sáng lập LinkedIn, nhận xét: “Trong thế giới khởi nghiệp, tốc độ học hỏi và thích ứng quan trọng hơn sự đồng thuận. Những người sáng lập dành quá nhiều thời gian để thuyết phục mọi người cùng quan điểm thường bỏ lỡ cơ hội thay đổi kịp thời.”
—
Khoa Học Đằng Sau “Tâm Lý Làm Vừa Lòng”
—
Nghiên cứu từ Viện Thần kinh học Harvard cho thấy khi chúng ta đối mặt với khả năng làm người khác không hài lòng, não bộ kích hoạt vùng amygdala – nơi xử lý nỗi sợ hãi. Điều này dẫn đến hiện tượng “liệt quyết định” – trạng thái mà chúng ta trì hoãn việc đưa ra lựa chọn để tránh xung đột.
Tiến sĩ Brené Brown, chuyên gia nghiên cứu về lòng dũng cảm tại Đại học Houston, phát hiện ra rằng những người lãnh đạo hiệu quả nhất có một đặc điểm chung: họ có thể chịu đựng được cảm giác không thoải mái khi phải đưa ra quyết định khó khăn.
Trong nghiên cứu kéo dài 6 năm với 13.000 lãnh đạo doanh nghiệp, Brown phát hiện ra rằng 87% những lãnh đạo được đánh giá cao nhất đều có điểm số “chịu đựng sự không thoải mái” cao hơn 40% so với mức trung bình.
Tự đánh giá: Trên thang điểm từ 1-10, anh em đánh giá khả năng chịu đựng cảm giác không thoải mái khi phải đưa ra quyết định khó khăn của mình ở mức nào? Hãy thành thật với bản thân.
—
Kỹ Năng Thiết Yếu: Từ Chối Có Đạo Đức
—
Thay vì học cách “làm vừa lòng mọi người”, những lãnh đạo thành công học cách “từ chối có đạo đức”. Đây là khuôn khổ mà các giám đốc điều hành hàng đầu đang áp dụng:
– Nguyên tắc “Tại Sao” Minh Bạch: Luôn giải thích rõ ràng động lực đằng sau quyết định, giúp mọi người hiểu được logic chứ không chỉ kết quả.
– Phương án “Thay Thế”: Khi từ chối một đề xuất, hãy đưa ra ít nhất một phương án khác có thể xem xét trong tương lai.
– Khung Thời Gian “Xem Xét Lại”: Nói rõ khi nào sẽ đánh giá lại quyết định, giúp mọi người có hy vọng và không cảm thấy bị từ chối vĩnh viễn.
– Ngôn Điệu “Tôn Trọng”: Từ chối ý tưởng hoặc đề xuất, không từ chối con người đưa ra ý tưởng đó.
– Kết Nối “Tầm Nhìn”: Liên kết quyết định với mục tiêu lớn hơn của tổ chức để mọi người thấy được ý nghĩa.
—
Thách Thức 7 Ngày: Thực Hành Nói “Không” Có Đạo Đức
– Ngày 1-2: Xác định 3 yêu cầu hoặc đề xuất mà anh em đang do dự không biết có nên đồng ý hay không. Viết ra lý do thực sự tại sao anh em chưa quyết định.
– Ngày 3-4: Với mỗi yêu cầu đó, áp dụng khuôn khổ “từ chối có đạo đức” ở trên. Đưa ra quyết định rõ ràng – có hoặc không, kèm theo giải thích.
– Ngày 5-6: Quan sát phản ứng của mọi người. Ghi lại: ai tôn trọng anh em hơn vì sự rõ ràng, ai không hài lòng, và kết quả cuối cùng ra sao.
– Ngày 7: Đánh giá lại toàn bộ quá trình. Anh em cảm thấy thế nào? Công việc có tiến triển tốt hơn không? Mọi người có thực sự “ghét” anh em như anh em lo sợ không?
Chia sẻ với cộng đồng: Hãy comment bên dưới kết quả thử nghiệm 7 ngày của anh em. Điều gì khiến anh em bất ngờ nhất? Có ai thực sự tôn trọng anh em hơn vì sự decisive không?
—
Tổng Kết: Đắc Nhân Tâm Qua Lăng Kính Mới
—
Sau tất cả những dẫn chứng và phân tích trên, tui không nói rằng “Đắc Nhân Tâm” là một cuốn sách tệ. Dale Carnegie đã đưa ra những nguyên tắc quý giá về việc hiểu và kết nối với con người. Vấn đề nằm ở cách chúng ta hiểu và áp dụng.
– Góc nhìn truyền thống: “Đắc Nhân Tâm” dạy chúng ta phải luôn làm vừa lòng mọi người để thành công.
– Góc nhìn thực tế: “Đắc Nhân Tâm” dạy chúng ta cách hiểu con người để đưa ra quyết định tốt hơn, không phải để tránh đưa ra quyết định khó khăn.
Sự khác biệt này không chỉ là về ngữ nghĩa – nó quyết định anh em sẽ trở thành một leader thực sự hay chỉ là một “nice guy” mà ai cũng thích nhưng chẳng ai theo.
Câu hỏi cuối cùng dành cho anh em: Sau khi đọc bài viết này, anh em có thay đổi cách nhìn về “Đắc Nhân Tâm” không? Hay anh em vẫn tin rằng “làm vừa lòng mọi người” là con đường đúng để thành công?
Tui thách thức anh em: Hãy suy nghĩ lại về những quyết định quan trọng nhất trong sự nghiệp của anh em. Bao nhiêu trong số đó được đưa ra vì anh em muốn làm vừa lòng mọi người? Và bao nhiêu trong số đó được đưa ra vì anh em tin đó là điều đúng đắn, dù có thể khiến một số người không hài lòng?
Kết quả sẽ cho anh em thấy con đường nào thực sự dẫn đến thành công.
Hãy chia sẻ quan điểm của anh em: Đồng ý hay phản đối với bài viết này? Có trải nghiệm nào khác biệt? Comment bên dưới và thảo luận cùng cộng đồng. Những cuộc tranh luận tốt nhất thường đến từ những quan điểm trái chiều.
“Trong thế giới mà ai cũng cố gắng được yêu mến, những người dám đưa ra quyết định khó khăn sẽ trở thành người dẫn đường thực sự.”
P/S: Nếu anh em đang giữ vị trí lãnh đạo và cảm thấy bài viết này đúng, hãy save lại và đọc lại sau 3 tháng. Lúc đó hãy đánh giá xem việc áp dụng mindset “quyết đoán có đạo đức” đã thay đổi career của anh em như thế nào. Và đừng quên chia sẻ kết quả nhé!
